Prawo, fakty i sędzia kościelny

Kościół

Prawo, przepisy, orzecznictwo

Sędzia kościelny ma obowiązek dokładnej znajomości zarówno okoliczności sprawy, tak jak są one opisane w aktach, jak również stanu prawnego odnoszącego się do przedmiotu postępowania. Znajomość prawa, które znajduje zastosowanie w sprawie nie sprowadza się jedynie do zapoznania się z treścią poszczególnych kanonów. Kluczowa jest biegłość w wykładni, określanej w teorii prawa jako operatywna. Szczególnie ważna jest w tym aspekcie urzędu sędziowskiego, orientacja tak w utrwalonych liniach orzeczniczych, jak i nowszej wykładni zawartej w wyrokach Roty Rzymskiej i trybunału papieskiego Sygnatury Apostolskiej. Prawdą jest, że w sensie ścisłym wiążą one, podobnie jak inne wyroki, jedynie strony (sententia ius fecit inter partes), jednakże, podobnie jak w prawie świeckim, ich judykaty per accidens wytwarzają wzorzec praktyki wykładni – usus forensis. Inne sądy opierają się na nim, podobnie jak sąd państwowe i arbitraż na orzecznictwie Sądu Najwyższego, NSA oraz, co jest jeszcze Polsce pewnym novum, jurysprudencji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Stan prawny, stan faktyczny

Podobnie jak w sądzie państwowym, przeprowadzanie dowodu na okoliczność treści prawa nie jest wymagane. Obowiązuje reguła da mihi facta, dabo tibi ius. Strony zatem nie toczą przed trybunałem sporu o prawo w sensie obiektywnym, którego wynik wiązałby sąd (takie rozwiązania były znane w prawie średniowiecznym, jednak prawo dekretałowe je odrzuciło). Stąd też nie mają wiążącego charakteru pojawiające się niekiedy w praktyce opinie ekspertów, prezentowane przez strony jako dowody na rzecz „wiążącej” czy “uczonej” wykładni prawa. Koresponduje z tym utrwalona jeszcze za czasów pierwszych glosatorów i Gracjana zasada procesu rzymsko-kanonicznego iura novit curia. Oczywiście nie umniejsza to prawa stron to prezentowania swej argumentacji na poparcie optymalnego ich zdaniem modelu wykładni danego kanonu.

Sędzia bieże pod uwagę kanony i relewantne normy prawa świeckiego, obowiązujące w danym miejscu i czasie (kryterium temporalne i terytorialne), niekiedy również normy wiążące dane osoby, niezależnie od ich miejsca pobytu (kryterium personalne). Jednakże w części spraw konieczna okazuje się również znajomość prawa dawniejszego, niezbędnego dla oceny i kwalifikacji prawnej zdarzeń przeszłych (lex non retrotrahit, tempus regit actum, por. kanon 9). W szczególności zagadnienia przeszkód małżeńskich, w tym skutkujących nieważnością małżeństwa, należy rozpatrywać zgodnie z ustawami kościelnymi obowiązującymi w momencie zaślubin.

Kościół
Msze święte w Nowej Hucie

Msza święta to dla katolika ważny element tygodnia. Wielu z nich powie nawet, że najważniejszy. Uczestnictwo w Eucharystii ma na celu zagwarantowanie życia wiecznego, taki bilet do nieba. W Krakowie o msze nietrudno, właściwie o każdej godzinie można znaleźć coś dla siebie. Nie inaczej jest tutaj. Msze Nowa Huta można …

Kościół
Koronawirus a kościoły

Wirus COVID-19, który dotarł do Europy z chińskiego miasta Wuhan sprawił, że nie tylko sklepowe półki są puste, ale również kościoły świecą pustakami.   Rozporządzenie rządu, które zakazuje zgromadzeń powyżej 50 osób spowodowało, że polskie kościoły są puste. Panika jaka ogarnęła nasz kraj sprawiła, że ludzie boją się chodzić na …

Kościół
Katolicyzm a Prawosławie – różnice

Zarówno katolicyzm jak i prawosławie są religiami bardzo podobnymi, aczkolwiek różnice widać gołym okiem. Zwierzchnikiem kościoła katolickiego jest Papież a w kościele prawosławnym ekumeniczny Patriarcha Konstantynopola.   Budynek, w którym zbierają się katolicy na modlitwę to kościół a u prawosławnych cerkiew. W sakramencie Eucharystii katolicy otrzymują opłatek, w Eucharystii prawosławni …